Veelgestelde vragen
Over de perimenopauze, de menopauze en wat je zelf kunt doen.
De overgang begrijpen
Herkenbare signalen dat je in de perimenopauze bent, zijn veranderingen in de lengte van je cyclus of het uitblijven van je menstruatie. Maar zelfs wanneer je nog regelmatig menstrueert, kan je klachten ervaren.
De meest gekende en herkenbare zijn opvliegers en nachtelijk zweten, slaapproblemen en vermoeidheid, stemmingswisselingen, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en gewrichtsklachten of spierpijn. Maar ook hartkloppingen, verminderde tolerantie voor stress, gewichtstoename, hoofdpijn, verminderd libido, vaginale droogte en pijn, urinewegklachten en verandering in huid en haar horen bij het plaatje.
Dit alles is te wijten aan het schommelen en uiteindelijk wegvallen van oestrogeen en progesteron, onze vrouwelijke hormonen.
De eerste tekenen van de overgang hoeven helemaal niet veranderingen aan je menstruatie te zijn. Je kan nog jarenlang een regelmatige cyclus hebben terwijl je hormonale omgeving al aan het veranderen is.
Mogelijke tekenen kunnen zijn: slechtere slaap, nachtelijk wakker worden, meer prikkelbaarheid, brain fog, veranderde stressgevoeligheid of verandering in premenstruele klachten. Je menstruatie kan ook al veranderen. Je cyclus wordt korter of langer, onregelmatig, of je hebt een sterkere of lichtere menstruatie dan je gewend bent.
De menopauze vindt plaats twaalf maanden na je laatste menstruatie. Vanaf dit moment ben je dus postmenopauzaal. Je vrouwelijke hormonen vallen zo goed als weg en je lichaam moet acclimatiseren. Het verschil met de perimenopauze is dat de vrouwelijke hormonen nu niet meer fluctueren maar permanent laag zijn.
De meeste klachten ervaren vrouwen door de val van hoog oestrogeen naar laag oestrogeen in de perimenopauze. Maar de afwezigheid van oestrogeen en progesteron postmenopauzaal heeft blijvend effect op het lichaam van de vrouw en zorgt mogelijks voor klachten die korte tot langere tijd kunnen blijven voortbestaan.
Gemiddeld vindt de menopauze plaats op éénenvijftig jaar. Tussen vijfenveertig en vijfenvijftig jaar komt het frequentste voor. Voor vijfenveertig jaar is een vroege menopauze en indien de vrouw jonger dan veertig is, spreekt men van prematuur ovariëel falen of POF/POI.
De overgang of perimenopauze begint meestal ongeveer vijf jaar voor de menopauze.
De menopauze is een dag: de dag waarop je twaalf maanden geen menstruatie had. De jaren ervoor zijn de perimenopauze, en de postmenopauze duurt de rest van je leven.
Ja, dat kan. De vruchtbaarheid neemt wel sterk af naarmate je ouder wordt en naarmate je dichter bij de menopauze komt, maar je weet niet altijd wanneer er nog een eisprong plaatsvindt.
Pas wanneer je twaalf maanden geen menstruatie hebt gehad, spreken we van de menopauze. Vanaf dat moment is een natuurlijke zwangerschap niet meer mogelijk.
Klachten en wat helpt
Opvliegers zijn een gevolg van de daling van oestrogeen en kunnen zeer onaangenaam en storend zijn. Hormoontherapie is een krachtig onderdeel van de behandeling, maar het hoeft niet de enige oplossing te zijn. De impact van je levensstijl is groot.
Vermijd triggers zoals alcohol, cafeïne, gekruid eten, ijskoude dranken en koud of heet douchen. Pas de temperatuur van je omgeving aan en kleed je in laagjes. Leg een handdoek onder je lichaam tijdens het slapen en verfris jezelf ’s nachts met een vochtige doek die je voor het slapengaan op je nachtkastje legt. Zo beperk je de impact op je nachtrust tot een minimum.
Veroudering en hormonale verandering zorgen samen voor gewichtstoename. De daling van oestrogeen zorgt dat je lichaam een andere vetverdeling krijgt, namelijk meer rond de buik. Het afnemen van de spiermassa door veroudering en inactiviteit zorgt ervoor dat je een lager energieverbruik in rust hebt, én dat je bijgevolg minder mag eten om hetzelfde te verbranden.
Vaak is er ook een impact van slaap: slechte slaap beïnvloedt honger en eetlust. Maar ook langdurige stress kan diezelfde slaap, eetlust en vetopslag beïnvloeden.
Ondersteuning door bepaalde supplementen of hormoontherapie kan zorgen voor een betere slaap. Maar ook hier is het belangrijk om in eerste instantie veranderingen door te voeren in je levensstijl.
Voeding, beweging en stress hebben allemaal een impact op je slaap. Zo kunnen suikerdipjes tijdens de nacht ervoor zorgen dat je wakker wordt, kan intensief sporten ’s avonds zorgen dat je moe maar gespannen in bed kruipt, en kunnen whatsappjes net voor je het licht uitdoet ervoor zorgen dat je systeem aan blijft staan.
De ene arts ten opzichte van de andere, en artsen van verschillende disciplines (huisarts, gynaecoloog, oncoloog, cardioloog, …), hebben mogelijks verschillende standpunten en visies over hormoontherapie. Ja of nee, welke soort en welk product, hoeveel, voor hoe lang, enzovoort. Onderzoek is volop in ontwikkeling.
Voor algemene vragen over wat hormoonsubstitutietherapie (HST) of menopauzehormoontherapie (MHT) is, welke soorten er bestaan, wat de mogelijke voordelen kunnen zijn en hoe je het dient te gebruiken, kan je bij mij aankloppen. De gynaecoloog en/of arts met expertise in de menopauze begeleidt je bij de beslissing, de eventuele opstart en de opvolging van hormoontherapie.